balık unu besin değerleri

Balık ve yan ürünleri yüzyıllar öncesinden beri hayvan beslemede geniş çapta kullanılmaktadır. Balık unu amino asit bakımından oldukça zengindir. Geçmişte; Büyük Britanya ve Japonya’da balık unu ve balık, gübre olarak kullanılırken, yüksek besin değeri nedeniyle hayvanların ilk beslenmesinde de yerini almıştır. Balık yağı ise; mükemmel bir enerji kaynağı olup, yüksek oranda doymamış yağ asitleri (HUFA) ve esansiyel yağ asitleri (EFA) içerir. Bunun yanında, esansiyel mineraller (Kalsiyum, fosfor, magnezyum ve iz elementler) ve vitaminler (B12, A, D3, kolin, inositol) içerirler. Balık unu daha çok su ürünleri yetiştiriciliği olmak üzere, tavukçuluk ve domuz yetiştiriciliğinde kullanılmaktadır. Balık yağı ise başta su ürünleri yetiştiriciliğinde olmak üzere, az miktarda insan tüketiminde ve endüstriyel alanda kullanılmaktadır. Balık unu çeşitli balık türlerinden yapılmakta olup, ülkelere göre değişmektedir. Peru hamsiden (Engraulis spp.), Şili hamsi (Engraulis spp.) ve istavritten (Trachurus spp.), Amerika menhaden’den (Brevoortia spp.), Norveç ve İzlanda ringa (Clupea harengus) ve capelin’den (Mallotus villosus), Japonya ve Güney Afrika sardalya’dan (Sardina pilchardus), Kanada ringa’dan (Clupea harengus) balık unu yapmaktadır. Balık unu temiz, bozulmamış, yağı ekstrakte edilmiş yada edilmemiş bütün balık yada balık artıklarının birlikte veya yalnız olarak kurutulup öğütülmesiyle elde edilir. Balık ununun su oranı % 10’dan fazla olmamalı ve tuz oranı %7’yi aşmamalıdır. Su ürünleri yetiştiriciliği sektörü dünya balık unu üretiminin % 34’ünü ve balık yağı üretiminin %74’ünü tüketmektedir. 2010 yılında bu tüketim oranlarının balık ununda %50’ye balık yağında ise %80-100’e çıkması tahmin edilmektedir. 2003 yılında dünya balık unu üretimi 5.402.000 ton olurken, balık yağı üretimi 1.182.000 ton olarak gerçekleşmiştir. Dünya balık unu üretiminde önde gelen ülkeler Peru, Şili, Çin, Tayland, Amerika, İzlanda, Danimarka, Japonya ve Norveç’tir. Balık yağında ise Peru, Şili, Çin, Tayland, İzlanda, Amerika, Danimarka, Japonya, Norveç, Fas, İspanya ve Türkiye’dir. Türkiye’deki balık unu ve yağı fabrikaları Karadeniz’de hamsi balıkçılığı potansiyeline dayalı olarak kurulmuş ve sadece bu bölgede gelişmiştir. Türkiye’de 1980’li yıllarda su ürünleri üretim miktarındaki artışa bağlı olarak, üretim fazlası su ürünleri ve özellikle de hamsinin, taze tüketim dışında değerlendirilmesi gündeme gelmiş ve bu amaçla sağlanan teşviklerle 1983- 1995 yılları arasında 25 adet balık unu ve yağı fabrikası faaliyette bulunmuştur. 1987-88 av sezonunda yaşanan hamsi krizi sonucu fabrikalar yarı yarıya azalmıştır. Hiç bir dönemde fabrikaların kullanım kapasitesi %25’in üzerine çıkmamıştır ( Paragraf Alıntısı; Önder Yıldırım, Sinop İli Balık Unu-Yağı Fabrikalarının Mevcut Durumu ve Türkiye Balık Unu-Yağı Üretimindeki Yeri, Fırat Üniv. Fen ve Müh. Bil. Der., 18 (2), 197-203, 2006 ).

Peki dünyada bu denli öneme haiz olan balık unu ve balık yağı değerleri nelerdi ?

Hamsi için bu değer ortalama olarak;    Protein (%)  71,1,  Yağ (%)  7,1    Nem (%) 8,5,    Kül (%) 10,5,

Bazı işletmelerin ileri teknoloji yatırımlarıyla (evoparation) protein miktarı %77 değerlerine ulaşabilmektedir.  Aşağıda hamsi ve çaçanın besin değerlerinin karşılaştırılmasını görebilirsiniz.

 

çaçahamsi

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
Share: 0